"Heb ik dat verkeerd onthouden?"
"Ben ik echt zo gevoelig?"
"Misschien maak ik er inderdaad een te groot probleem van..."
Veel mensen die te maken hebben met gaslighting herkennen deze gedachten. Wat vaak begint als een ongemakkelijk gevoel, kan uitgroeien tot voortdurende twijfel aan jezelf, je gevoelens en zelfs aan je eigen herinneringen. Gaslighting is een vorm van emotionele manipulatie waarbij jouw ervaringen, gevoelens of waarnemingen steeds opnieuw ter discussie worden gesteld. Het gebeurt vaak zo subtiel dat je niet direct doorhebt wat er aan de hand is. Juist daardoor kan de impact groot zijn.
Gaslighting is een patroon waarbij iemand jouw werkelijkheid ontkent, verdraait of bagatelliseert. Hierdoor kun je steeds meer gaan twijfelen aan jezelf. Soms gebeurt dit bewust, maar niet altijd. Het kan ook voortkomen uit controlebehoefte, onzekerheid, oude patronen of een gebrek aan zelfreflectie. Ongeacht de intentie is het effect vaak hetzelfde: jouw vertrouwen in jezelf neemt af. Je gaat minder vertrouwen op wat je voelt, ziet of herinnert en steeds meer af op de interpretatie van de ander.
Een enkele opmerking hoeft geen gaslighting te zijn. Het gaat om een terugkerend patroon dat ervoor zorgt dat jij steeds meer aan jezelf gaat twijfelen.
- "Dat heb ik nooit gezegd."
- "Je herinnert je dat verkeerd."
- "Je bent veel te gevoelig."
- "Dat zit alleen in jouw hoofd."
- "Je maakt overal een probleem van."
- "Je overdrijft."
- "Ik bedoelde dat helemaal niet zo."
Wanneer dit regelmatig gebeurt, kan het lastig worden om nog te vertrouwen op je eigen gevoel en waarneming.
Gaslighting kan zich op verschillende manieren uiten. Misschien herken je één of meerdere van deze situaties:
Gaslighting werkt meestal geleidelijk. In het begin voel je misschien dat er iets niet klopt. Je merkt dat bepaalde opmerkingen je raken of verwarren. Toch schuif je dat gevoel vaak opzij.
- Heb ik het verkeerd begrepen?
- Ben ik te gevoelig?
- Reageer ik overdreven?
- Ligt het probleem eigenlijk bij mij?
Langzaam verschuift het vertrouwen van jezelf naar de ander. Je gaat steeds meer zoeken naar bevestiging buiten jezelf en steeds minder vertrouwen op je eigen ervaring.
Dat kan leiden tot onzekerheid, angst, schuldgevoelens, verwarring en emotionele uitputting.
Hoewel gaslighting vaak wordt geassocieerd met partnerrelaties, kan het in allerlei situaties voorkomen.
Een partner kan gevoelens ontkennen, gebeurtenissen verdraaien of jou verantwoordelijk maken voor problemen die niet van jou zijn.
Sommige mensen groeien op in een omgeving waarin emoties werden weggewuifd of ervaringen niet serieus werden genomen. Daardoor kunnen zij al vroeg leren twijfelen aan hun eigen gevoel.
Ook collega's of leidinggevenden kunnen afspraken ontkennen, verantwoordelijkheid afschuiven of jouw ervaringen bagatelliseren. Dit kan invloed hebben op je zelfvertrouwen en werkplezier.
Vriendschappen horen veilig te voelen. Toch kunnen ook vrienden bewust of onbewust jouw gevoelens of ervaringen voortdurend ter discussie stellen.
Soms worden moeilijke gevoelens afgedaan met uitspraken als:
- "Je trekt dit zelf aan."
- "Je moet het gewoon loslaten."
- "Je denkt te negatief."
Hoewel deze opmerkingen vaak goed bedoeld zijn, kunnen ze ervoor zorgen dat iemand zijn eigen ervaringen niet meer serieus neemt.
Gaslighting gaat niet alleen over wat een ander doet. Het gaat vooral over wat er langzaam met jou gebeurt. Mensen die langdurig worden blootgesteld aan gaslighting verliezen vaak het vertrouwen in hun eigen gevoelens, intuïtie en grenzen. Ze gaan steeds meer twijfelen aan zichzelf en steeds minder vertrouwen op hun innerlijke kompas.
Sommige mensen omschrijven het alsof ze zichzelf onderweg zijn kwijtgeraakt.
Een belangrijke stap in herstel is het erkennen van wat er gebeurt of is gebeurd. Niet om iemand de schuld te geven, maar om te begrijpen waarom je zoveel bent gaan twijfelen aan jezelf. Veel mensen ervaren opluchting wanneer ze ontdekken dat hun onzekerheid niet zomaar uit het niets is ontstaan. Vanaf dat moment ontstaat er ruimte om opnieuw contact te maken met jezelf.
Herstel betekent vaak dat je stap voor stap opnieuw leert vertrouwen op:
Dat proces vraagt tijd en geduld. Het kan helpen om belangrijke gebeurtenissen op te schrijven, steun te zoeken bij mensen die je vertrouwt en bewust aandacht te geven aan wat jij voelt en nodig hebt. Een therapeut kan daarbij helpen door een veilige ruimte te bieden waarin jouw ervaringen serieus worden genomen en onderzocht mogen worden.
Wanneer je lange tijd hebt geleerd om aan jezelf te twijfelen, kan het spannend zijn om weer te luisteren naar wat je voelt. Toch ligt juist daar vaak een belangrijk deel van het herstel. Je hoeft niet eerst te bewijzen dat jouw gevoelens terecht zijn voordat je ernaar mag luisteren. Je ervaring doet ertoe. Je gevoelens doen ertoe. En je verdient relaties waarin je wordt gezien, gehoord en serieus genomen.
Een van de redenen waarom dit onderwerp mij zo raakt, is omdat ik zelf heb ervaren hoe ingrijpend gaslighting kan zijn. Ik weet hoe het voelt om steeds meer aan jezelf te gaan twijfelen en hoe belangrijk het is om weer te leren vertrouwen op je eigen gevoel. Die ervaring neem ik mee in mijn werk als therapeut.
Herken je jezelf in deze beschrijving? Merk je dat je vastloopt in zelftwijfel, onzekerheid of patronen waarin jouw gevoelens steeds opnieuw ter discussie worden gesteld? Dan kan begeleiding helpen om weer vertrouwen te krijgen in jezelf, je grenzen en je eigen innerlijke kompas. Samen kunnen we onderzoeken wat er speelt en werken aan meer helderheid, zelfvertrouwen en rust.
Met trots kan ik delen dat ik mijn diploma Chinfood Chinese Geneeskunde & Voedingsleer heb…
Het is een gefermenteerde oostzeeharing en in Zweden een traditionele delicatesse. Vroeger was het voor…