"Heb je al nagedacht over het afbouwen van de speen?" Het is een vraag die bijna iedere ouder rond de eerste of tweede verjaardag van hun kind wel een keer te horen krijgt. De westerse, reguliere adviezen zijn daarin vaak heel helder en functioneel: denk aan de stand van de tanden en de vorming van de kaak. En hoewel daar natuurlijk een logische waarheid in zit, kan zo'n dwingend advies je als vader of moeder best onzeker of schuldig laten voelen. Want wat als jouw kindje die speen simpelweg nog zó hard nodig heeft? Je ziet je kleintje er zichtbaar door tot rust komen op momenten dat het emmertje overloopt. Waarom kan een kind zo intens genieten van dat zuigen, en waarom brengt het ze sneller in een diepe ontspanning dan wat dan ook?
Als we door een holistische bril naar die intense zuigbehoefte kijken, ontdekken we een prachtig perspectief dat zoveel zachter is voor ons als ouders. De fopspeen is dan ineens niet meer iets dat 'zo snel mogelijk weg moet', maar een waardevol, energetisch anker in een wereld die soms heel erg groot en druk is.
Natuurlijk heeft niet ieder kind een speen nodig. Sommige kindjes vinden hun diepe rust in nabijheid, dragen, borstvoeding of een fijn knuffeldoekje. Het gaat uiteindelijk nooit om de speen zelf, maar om de universele behoefte die eronder ligt: de behoefte aan zelfregulatie. In culturen die heel dicht bij de natuur leven, zie je dat deze behoefte intuïtief wordt beantwoord door een baby constant op de huid te dragen en langdurig op verzoek te voeden.
Zuigen is in de natuur de allereerste en meest krachtige manier om rust te vinden. Ook de moderne wetenschap laat zien waarom dit zo goed werkt: ritmische bewegingen zoals zuigen activeren de nervus vagus, een belangrijke zenuw in het lichaam die het zenuwstelsel direct het seintje geeft: schakel maar over van alertheid naar diepe ontspanning. Je bent veilig. Het helpt een kindje om een innerlijk anker uit te werpen wanneer de omgeving stormachtig aanvoelt.
Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) kijken we hier nog een stapje dieper naar. Een jong kindje leeft namelijk heel sterk vanuit zijn Jing—de aangeboren basisenergie, een soort innerlijke batterij waarmee je kindje geboren wordt. Omdat deze basis encore zo pril is, reageert het hele systeem ontzettend snel op prikkels. Na een dag vol nieuwe indrukken—denk aan een ochtend op de kinderopvang, een druk speelparadijs vol felle lichten, of een gezellige familiedag—raakt dat kleine lijfje snel overvol. Al die opgedane indrukken schieten als een warme herfstwind omhoog naar het hoofdje.
In de holistische visie praten we dan over een onrustige Shen: de innerlijke rust of de geest die in ons hart woont. Als die geest gaat fladderen door te veel prikkels, zie je dat buitenwaarts meteen: je kindje wordt jengelig, krijgt vuurrode wangen, of kan de slaap simpelweg niet vatten. Het zenuwstelsel staat in de actiestand.
En precies daar komt de energetische werking van de mond kijken. Binnen de Chinese geneeskunde wordt beschreven dat er op de plek van de mond twee hele grote, centrale energiebanen bij elkaar komen. De holistische visie laat zien dat door het ritmische zuigen er als het ware weer een zachte verbinding ontstaat tussen boven en beneden, tussen denken en voelen, en tussen spanning en ontspanning. Zodra die energiebanen elkaar weer ontmoeten, kan de energie zich opnieuw gelijkmatig door het lichaam verdelen. De fopspeen werkt op zo'n moment als een zacht, energetisch hulpmiddel om de innerlijke kachel weer in balans te brengen. De Shen—die kalme geest—krijgt weer de ruimte om te landen in het hart. Het is alsof alle drukte uit het hoofdje via het lichaam zo weer rustig terugzakt in de aarde.
Als je er als ouder voor kiest om de speen in te zetten als zo'n tijdelijk, ondersteunend anker, loont het ook om te kijken naar het materiaal dat je kiest. Veel ouders merken dat een speen van puur natuurrubber sneller warm aanvoelt in de mond en veel zachter meebeweegt tijdens het zuigen dan een variant van siliconen. Vanuit mijn holistische visie sluit dat prachtig aan bij de specifieke behoefte van een jong kindje aan warmte, zachtheid en natuurlijke geborgenheid. Het materiaal vormt zich heel organisch naar de anatomie van de mond en voelt daardoor extra vertrouwd. Het is een kleine, bewuste stap waarmee je de natuurlijke rust van je kindje nog net een beetje extra kunt omarmen.
Misschien is een fopspeen dus niet iets dat zo snel mogelijk moet verdwijnen. Misschien mogen we ons als ouders eerst afvragen welke diepe behoefte ons kindje ermee probeert te vervullen. Want als we die behoefte werkelijk begrijpen, kijken we ineens met heel andere, liefdevollere ogen naar dat vertrouwde anker.
Betekent dit dat de speen de hele dag in de mond moet blijven? Zeker niet. Rond de leeftijd van anderhalf jaar begint de 'lente-energie' in een kind te ontwaken: ze gaan steviger op hun eigen benen staan, willen praten, klanken maken en hun eigen unieke stem laten horen. Als de speen dan constant in de mond zit, kan dat onbewust als een dekseltje op die mooie, opkomende expressie werken.
De kunst is om mee te bewegen met wat je kindje op dat moment écht nodig heeft, zonder schuldgevoel.
Thuis, in de veilige haven van je eigen huis waar je kindje heerlijk in zijn eigen spel opgaat en de prikkels minimaal zijn, is de speen vaak helemaal niet nodig. De mond mag dan vrij zijn om te brabbelen, te lachen en te ontdekken. Je kunt de speen dan gerust een vast, rustig plekje in huis geven. Maar gaan jullie samen de deur uit en stap je die dynamische buitenwereld in waar de storm van indrukken op de loer ligt? Of merk je dat het emmertje na een lange dag vol avonturen overloopt? Neem dat vertrouwde anker dan gerust lekker mee.
Net zoals een boot tijdens een storm niet wordt tegengehouden door het water, maar door een stevig anker rustig op zijn plek blijft, zo mag de speen er zijn om je kindje te beschermen tegen het meedrijven op de drukte van de dag. Het geeft ze de ruimte om de wereld wild en vrij te ontdekken als het kan, en een warm, stevig nestje om in te schuilen als het moet.
Gaslighting is een vorm van emotionele manipulatie die je langzaam kan laten twijfelen aan je…